Bij kinderen denk je aan levensenergie en onbezorgdheid. Maar wie zegt dat kinderen niet nadenken over thema’s als geloof en zingeving? In de rubriek ‘Wijsgierig’ krijgen we een inkijkje in de belevingswereld van kinderen als het gaat om religie, zingeving en vooral: het leven.

De ouders van Tiberius Sweijs (11) zijn beide gepromoveerd: moeder in de medische ethiek en vader in de oorlogswetenschappen. Ze zijn mijn vrienden sinds de studie filosofie en wonen in het hartje van Amsterdam. Tiberius filosofeerde vroeger ook wel eens op de Day-a-Week-school. Hij heeft een klas overgeslagen en nu zit hij op de middelbare.

Jouw ouders filosoferen zelf veel. Merk je daar iets van?

“Vroeger gingen ze aan tafel hele brede vragen stellen, bijvoorbeeld: ‘Waar geloven jullie dan in?’ Of: ‘Als de wereld dit of dat zou zijn, wat vind je daar dan van?’ Maar nu niet meer.

Ik vind het wel leuk om met mensen te discussiëren. Maar filosoferen als werk hebben lijkt me niet echt leuk, want dan moet je brede vragen stellen en dat uitzoeken. Ik heb liever meteen het antwoord, ik hou niet van verrassingen of lange onderzoeken. Dan ben je drie jaar bezig met een vraag en dan komen er vier dingen uit en dan moet je dat weer onderzoeken.”

Welke filosofische vragen hebben jou wel eens beziggehouden?
“Bijvoorbeeld de vraag: is het universum oneindig? Als het een begin heeft, heeft het in principe ook een einde. Maar volgens de meeste mensen is het oneindig. Ik denk dat het inderdaad miljarden jaren geleden begonnen is. Maar oneindig qua ruimte, vind ik niet kunnen in principe, het kan groeien maar er moet wel een einde aan zijn. Als iets moet groeien, dan is er ook iets waarín het moet groeien.

Tiberius Sweijs

Ik eindig tot hier, ik kan groeien net als het heelal zelf. Iets kan groeien bijvoorbeeld de grond in of in vrije ruimte. Niet zonder ruimte! Bijvoorbeeld hout zou groei juist tegenhouden. Maar het universum wordt dus wel begrensd, want ik denk niet dat het oneindig is. Het groeit ook.”

Dus het mysterieuze is: waarín groeit het dan?

“Dat weet ik niet! Maar ik had vroeger een theorie. Ik dacht dat het hele heelal in één planeet zat, en die planeet als een van de zeven planeten in weer een nieuw zonnestelsel zat. En zo door: dat hele heelal weer in één planeet! Maar dat zou ook niet oneindig doorgaan. Ergens zou het stoppen.”

De ruimte is óf oneindig óf het is omgrensd met het niets. En de tijd?

“Er moet wel een begin aan het heelal zijn. Die kan er niet al de hele tijd, oneindig lang, bestaan. Maar het kan niet dat aan het begin van de tijd er niks was. Want wat is het niks dan?

Ik kan in principe zeggen: een grote witte ruimte. Maar misschien zijn het juist allemaal kleuren. Maar ook zo’n einde is weer raar. Overal moet wel een einde aan zijn, maar: waar is dan het einde? En wat is daar dan? En is dat dan oneindig?

Overal moet wel een einde aan zijn, maar: waar is dan het einde? En wat is daar dan? En is dat dan oneindig?

tiberius sweijs

Is er verder nog iets spooky of onverklaarbaar in het leven?

“Misschien als er op een andere planeet levende wezens bestaan, aliens. Stel je voor dat er daar een drie meter lange guy bestaat, dan vraag je je af hoe die zo is geworden. Hoe die daar is gekomen. Is hij net als wij door evolutie ontstaan, of is ie gebouwd door iemand, en door wie dan? Misschien dat zij later nog verder evolueren, of ze zijn in één keer zo ontstaan en heeft de evolutie stilgestaan.”

Kun je deze vragen ook stellen over de mens?

“Misschien zijn er over een paar miljoen jaar verder ontwikkelde mensen en dan zijn wij een soort tussenstop. Misschien heeft het geen einddoel. Het is niet zo alsof we expres aan het evolueren zijn. We worden niet expres steeds langer of sterker of talentvoller. Apen dachten niet: ‘Laten we naar een mens gaan evolueren.’ Zo denken wij ook niet: ‘Laten we naar supermens gaan evolueren.’ Dat gebeurt gewoon.

Maar die verder geëvolueerde mens kan bijvoorbeeld unlimited doorrennen, zijn huid is zo sterk dat hij geen schaafwonden heeft. Hij heeft geen pijn, botten die niet kunnen breken, hij is superslim.” 

Tiberius Sweijs
Tiberius Sweijs © Sabine Wassenberg

Zou die mens dan onsterfelijk zijn?

“Dat lijkt me niet al te goed voor de wereld want dan is de aarde overbevolkt en gaat hij nog sneller kapot. Maar misschien is die supermens wel heel slim en heeft die iets bedacht om de wereld te redden. Ik denk alleen niet dat die nieuwe mens überhaupt snel gaat komen. We gaan er niet op wachten, want dan is de wereld al dood. Doordat de zon zal groeien en Mercurius opslokt en te warm wordt voor planeet Aarde. (Vroeger was ik verslaafd aan sterrenkunde.)

Voor die tijd komen er altijd wel villain-achtige bazen zoals Trump en Poetin, die ruzie gaan krijgen. Sociaal moet er echt iets gebeuren en dat kunnen we niet aan de evolutie overlaten, daar moeten we zelf aan werken. Als iedereen elkaar aardig behandelt, kunnen we beter afspraken maken: alleen elektrische auto’s, iedereen maar één kind, dat soort dingen. Als alle wereldleiders aardig gaan doen, kunnen we makkelijker de wereld redden.”