In West-Europa mogen we onze handjes dichtknijpen met een aantal klassieke muziekzenders van hoge kwaliteit, zoals in Nederland met NPO Radio 4. Deze zenders zijn de laatste jaren echter in zwaar weer terechtgekomen. Ze hebben te kampen met een verouderend en krimpend publiek, net zoals de kerken. En de bereidheid van de ‘belastingbetaler’ om hen te financieren neemt af. In een poging om laagdrempeliger te worden en om zich te ontdoen van een ‘snobistisch’ of ‘oubollig’ imago slaan de muziekzenders dan vaak een avontuurlijke weg in.

De grenzen van de muziekgenres worden overschreden en het amusementskarakter van de programma’s neemt toe, soms ten koste van het kunstzinnige niveau. Een andere strategie bestaat erin, om jonge, mediagenieke en benaderbare presentatoren aan boord te halen, die het publiek tutoyeren, die via de social media communiceren en zo hopelijk ook de ‘jongeren’ bereiken.

Pleidooi voor goede muziek

Het succes van het inruilen van presentatoren is niet altijd van lange duur. Ze worden al snel weer aan de kant gezet – bijvoorbeeld als ze hun ‘targets’ niet halen en als de luistercijfers niet snel beter worden. Het overkwam onder andere de Nederlandse musicus en mediapersoonlijkheid Christiaan Kuyvenhoven (1985). Vorig jaar zegde NPO Radio 4 de samenwerking met hem op, nadat hij enkele jaren lang een vaste stem was geweest van de cultuurzender – met als onuitgesproken opdracht om een breder publiek aan te spreken.

Op volstrekt authentieke en innemende wijze voerde Christiaan Kuyvenhoven een pleidooi voor goede muziek. Hij werd publiekslieveling, zonder commercieel te worden

eric corsius

Extra bitter was dit afscheid, daar Kuyvenhoven altijd een brug had weten te slaan tussen kwaliteit en professionaliteit enerzijds en populariteit anderzijds. Op volstrekt authentieke en innemende wijze voerde hij een pleidooi voor goede muziek. Hij werd publiekslieveling, zonder commercieel te worden. Hij kwam niet in een spagaat terecht. Dat is te danken aan het feit dat hij enerzijds een groot en fijnbesnaard musicus is en anderzijds in de wieg is gelegd voor het presenteren en het podium.

‘Domineeszoon’

Kuyvenhoven groeide op als de zoon van een predikant in het oosten des lands. Hij was één van de vele begaafde kinderen van het gezin en beheerste meerdere muziekinstrumenten. Al jong trad hij samen met zijn medegezinsleden op in concerten. Inmiddels had hij de piano als zijn lievelingsinstrument ontdekt. Ik herinner me een dergelijk klassiek kamerconcert op een historische locatie. De kleine Christiaan stal de show, vooral door de natuurlijkheid en zelfverzekerdheid waarmee hij (toen al) de interactie met het publiek aanging. Had hij deze kunst afgekeken van zijn eloquente vader?

Christiaan Kuyvenhoven
Christiaan Kuyvenhoven achter de piano© Kasper de Bont

Het is natuurlijk verleidelijk om het cliché te hanteren van de ‘domineeszoon’, die mensen wil overtuigen en de toehoorders voor zich wil winnen. Bij Kuyvenhoven is dit echter wel verdedigbaar. Hij is een echte verhalenverteller, die graag de harten verovert voor de muziek, voor de componisten die hij speelt en (terecht) voor zichzelf als virtuoos. Deze extraverte houding maakte hem ook geschikt voor de vele concoursen, waarin hij als pianist optrad en waarin hij meermaals werd gelauwerd. Het leidde er al vroeg toe, dat hij in talkshows, festivals voor een breed publiek en amusementsprogramma’s verscheen, bijvoorbeeld als jurylid. Zijn natuurlijke innemendheid opende deuren.

Andere leefwerelden

Dit heeft ook te maken met een natuurlijke nieuwsgierigheid en ontvankelijkheid voor andere leefwerelden. Kuyvenhoven heeft inmiddels twee muziektheaterproducties op zijn naam staan, waarin hij als pianosolist ook teksten voor zijn rekening nam: één productie rond Cosima Wagner en één theaterbewerking van Vestdijks De koperen tuin. In deze producties kwam vooral het multitalent Kuyvenhoven uit de verf: het talent van bedenker, acteur, verhalenverteller, musicus.

Al is altijd duidelijk merkbaar dat Kuyvenhoven geniet van het podium en het contact met het publiek: hij plaatst niet zichzelf in het middelpunt en de kunst staat voor hem altijd voorop

eric corsius

Overigens is hij ook en juist als hij achter de toetsen zit een verteller. De muziek van Liszt (één van zijn lievelingscomponisten) komt op overtuigende wijze tot spreken en leven. De kunst om de grenzen van de kunstgenres te overschrijden is nog niet uitgeput. Samen met de acteur Hans Dagelet en de altvioliste Esther Apitulley vormde hij ook het cabaret Dapilulet. De geboren solist en virtuoos is ook een begaafd teamplayer, die zijn rol en positie kent.

Sterstatus

Het abrupte einde van Kuyvenhovens loopbaan als NPO Radio 4-presentator was slecht getimed, omdat het midden in de coronacrisis viel, in een tijd waarin veel uitvoerende musici het zwaar te verduren kregen. Het tekent de kunstenaar echter, dat hij zich niet liet kennen en bijvoorbeeld via de social media het contact met zijn publiek bleef onderhouden. Hij was één van degenen die in 2020 aandacht besteedde aan het jubileumjaar rond Ludwig van Beethoven. Hij deed dit door maar liefst 52 vlogs aan de ‘jarige’ componist te wijden: de componist waar een pianist niet omheen kan, al staat hij niet altijd in de top drie van pianoliefhebbers.

Zo verloor Kuyvenhoven niet het contact met zijn publiek. Hij heeft natuurlijk het voordeel dat zijn naam in 2020 ruimschoots gevestigd was en dat hij, zonder sterallures te hebben, al een soort sterstatus ontwikkeld had. Hij verliest echter nooit zijn authenticiteit en eerlijkheid. En al is altijd duidelijk merkbaar dat Kuyvenhoven geniet van het podium en het contact met het publiek: hij plaatst niet zichzelf in het middelpunt en de kunst staat voor hem altijd voorop. Toch een beetje een domineeszoon…