De collectie God op het Binnenhof is onderdeel van het gelijknamige boek dat in de lente van 2021 wordt uitgegeven door Berne Media en Volzin. Zes gesprekken met politiek leiders verschijnen op deze site en zes aanvullende artikelen verschijnen exclusief in het boek.

In 2017 lukte het Sylvana Simons niet om een zetel te bemachtigen in de Tweede Kamer. Nu lijkt er meer politiek momentum te zijn om thema’s als institutioneel racisme, diversiteit en een nieuwe linkse politiek op de nationale agenda te krijgen.

De in Paramaribo geboren politica was de afgelopen jaren een opvallende stem in de Amsterdamse gemeenteraad. Er ontstond ophef toen Simons etnisch profileren door politieagenten aankaartte. In 2019 schoten politieagenten de 31-jarige Michael Fudge dood. In zijn lichaam zaten 21 kogels. Simons verweet de politie dat gekleurde burgers zich niet veilig voelen bij de Amsterdamse politie. Het kwam haar op felle kritiek van de gemeenteraad te staan. Sinds Simons zich in het politieke debat roert, ligt ze onder een vergrootglas van collega’s in politiek en media. Het deert haar niet, want ze stelt: “Dit is het werk waarin ik mijn ideeën kwijt kan.”

We spreken af op station Amsterdam Amstel op een grijze dag, maar Simons is te midden van de vele onopvallende jassen ook qua klederdracht een kleurrijke uitzondering. Het leven van de kersverse grootmoeder staat op 17 maart op het punt een grote wending te nemen, mocht het ditmaal wel lukken om tot de Tweede Kamer toe te treden. Een gesprek met de politiek leider van BIJ1. 

Macht en onmacht

Sylvana Simons: “Ik ben vrouw, een vrouw van kleur en kind van een migrant. Het duurde vrij lang voordat ik realiseerde dat het krachten zijn, geen achterstanden. De onmacht die ik daarbij voelde is niet mijn eigen onmacht geweest, maar de weerstand van de macht op mijn behoefte om mee te doen, mee te praten en een gelijkwaardig onderdeel te zijn van de samenleving. Als je op je 45ste nog steeds te horen krijgt dat je ‘zo goed Nederlands spreekt’ zegt dat veel over de verwachting die men van je heeft.

Het is frustrerend dat ik onderdeel word van een politiek systeem dat leidt tot marginalisatie van bepaalde groepen

sylvana simons

Dat merkte ik ook toen ik in de politiek actief werd. Voor veel mensen was het onbestaanbaar dat ik een goede zin kan formuleren. Ik accepteer dat het fenomeen bestaat, maar ik zal natuurlijk niet accepteren dat het fenomeen blijft bestaan. Daar verzet ik me tegen.

Het is frustrerend dat ik onderdeel word van een politiek systeem dat leidt tot marginalisatie van bepaalde groepen. Maar er zijn onderdelen waarvan ik met mijzelf afgesproken heb dat ik me daar nooit aan zal conformeren. Een goed voorbeeld is hoe er gereageerd werd op mijn bijdrage naar aanleiding van de schietpartij van Michael Fudge bij De Nederlandsche Bank.

Los van alle drama en sensatie kwam het erop neer dat ik het in mijn hoofd had gehaald om de macht te bevragen om politie en justitie te benoemen als onbetrouwbare partners voor de burger. Dat is waar de woede in de raadzaal om ontstak. Dat geeft aan dat het juist zaak is om misschien onderdeel te worden van het spel, maar dat wil niet zeggen dat ik me aan alle spelregels die er gelden ga houden. Anders zou ik het systeem in stand houden en dat is niet de bedoeling.”

Schepping en mens

“Ik ben niet religieus. Ik denk dat alle mensen spirituele wezens zijn, ik dus ook. Ik denk dat spirit onderdeel is van ons lichaam. Ik ben niet iemand die zich fijn voelt in een collectieve, religieuze beleving per se. Het is meer de geïnstitutionaliseerde kant van religie waar ik niks mee heb, maar ik kan natuurlijk genieten van de rituelen van verschillende religies.

Sylvana Simons
Sylvana Simons: 'Ik geloof dat alles begint, alle goddelijkheid, alle schoonheid, bij onszelf'© Enis Odaci

Ik heb ook moeite met de gedachte om vrees voor God te hebben, omdat God straft. Dat voelt voor mij niet hoe God zou zijn. Onze grootste zoektocht in het leven is dat we met elkaar op zoek zijn naar onze gedeelde spiritualiteit. Contact maken met elkaar, ervaringen delen, dat zijn spirituele ervaringen die daarbij horen.

Voor mij zijn mens, dier en natuur de heilige drie-eenheid in de schepping. Ik denk überhaupt dat de rol van de mens een goddelijke is, namelijk creatie. En dan geloof ik dat het creatie voor en van het goede moet zijn. Ik heb mijn bevalling als een goddelijke ervaring beleefd. Wat mijn lichaam daar aan het doen was... Ik had geen enkele controle over wanneer de volgende wee ging komen of niet. Dat was ik niet. Daar gebeurde iets wonderlijks. We zijn een vehikel en dat heb ik als iets goddelijks ervaren en als een bevestiging van het feit dat God dus in mij is, of ik in God. Ik draag die goddelijke energie in mij, want ik ben in staat om het meest goddelijke te creëren: nieuw leven. Dat is voor mij manifestatie, op dat moment, van God.”

Sterfelijkheid en eeuwigheid

“Ik ben 50. Dat is een moment van transitie. In mijn geval betekende dat ook een transitie van moeder naar grootmoeder. Dus ik ben gevoelsmatig bezig met transitie en het wonder van het daadwerkelijk een generatie opschuiven. Dat gaat dan ook over eeuwigheid. Voor mij was het eenvoudig te bevatten dat met nageslacht er iets van jou verder komt, maar nu mijn nageslacht ook een nageslacht heeft is dat een wonderlijke ervaring.

We zijn sterfelijke wezens, maar we laten tot in de eeuwigheid voetafdrukken achter, via de verhalen die we aan onze kinderen en kleinkinderen doorgeven

sylvana simons

We zijn sterfelijke wezens, maar we laten tot in de eeuwigheid voetafdrukken achter, via de verhalen die we aan onze kinderen en kleinkinderen doorgeven. Ik geloof niet in de eeuwigheid na de dood, dat zal niet het walhalla zijn. Omdat ik denk dat het hier al mogelijk is.

Toen Nelson Mandela overleed las ik veel reacties van mensen die zijn dood verschrikkelijk en afschuwelijk vonden. Maar ik dacht bij mezelf: wat fantastisch dat hij heeft mogen leven, zo oud heeft mogen worden en op een waardig moment het leven mocht loslaten. We moeten op een gegeven moment iemand de rust gunnen. Ik kan me voorstellen dat er verlies en verdriet is, de herinneringen en de weemoed, maar ik denk vooral dat het mooi is dat deze persoon er was. Nu ik mijn kleinkind in de armen houd wil ik actief verhalen delen, een veilige haven zijn, een echte grootmoeder zijn.”

God en de mammon

“Het kapitalisme is de mammon natuurlijk! De illusie van eeuwige groei, oneindige accumulatie. Ik ben elke keer verbaasd wanneer een groot bedrijf klaagt dat het minder winst gaat maken. Alsof het een recht is. Dat systeem kan alleen bestaan bij de gratie van uitsluiting en oneerlijke verdeling, anders bestaat dat systeem niet. Het is een illusie om te denken dat we op basis van kapitalistische overtuigingen armoede kunnen bestrijden. Integendeel, we creëren armoede, want zonder armoede kan er geen rijkdom zijn. De mammon is voor mij een systeem van uitbuiting, uitsluiting en het misbruik maken van mensen. Er is een nieuw systeem nodig.

Het kan niet zo zijn dat dezelfde mensen die het kapitalistische systeem hebben bedacht, waarin geen rekening gehouden is met vrouwen, ouderen, mensen met een fysieke beperking, ook de nieuwe systemen gaan maken

sylvana simons

We moeten daarbij oppassen dat we een kant-en-klaar antwoord presenteren. Dat nieuwe antwoord moeten we namelijk met elkaar creëren. We hebben nooit eerder bij het ontwerpen van sociale systemen iedereen in acht genomen. De revolutie begint bij de erkenning dat iedereen even waardevol is en evenveel stem mag hebben. Dat het uiteindelijk betekent dat daar voor iedereen compromissen uitkomen hoort erbij. We moeten systemen hebben die er voor óns zijn. Het kan niet zo zijn dat dezelfde mensen die het kapitalistische systeem hebben bedacht, waarin geen rekening gehouden is met vrouwen, ouderen, mensen met een fysieke beperking, ook de nieuwe systemen gaan maken. Dat moeten nieuwe mensen doen, mensen die revolutionair denken.”

Schuld en vergeving

“Elke dag sta ik stil bij schuld en vergeving; van mezelf naar mezelf en van mezelf naar anderen. Wat had ik beter kunnen doen? In een zelfbedacht ritueel vergeef ik mezelf en anderen kleine en grote zonden, want ik heb geleerd dat het anders zware lasten zijn om te dragen. Schuld is letterlijk en figuurlijk een enorme last en dat is soms helemaal niet nodig. Ook ik voel woede en verwijt, maar dat verwijt bezorgt mij meer last en stress wanneer ik wacht op een excuus dat helemaal niet gaat komen. Het is dus aan mij om daar vrij van te leven.

Ik kan inmiddels goed afscheid nemen. Ik zeg tegen mensen: ik heb jou niet nodig om van je te houden. Dus als onze wegen hier scheiden heb ik nog steeds alle ruimte om van je te houden, ook al zie ik je nooit meer. De ander is helemaal geen partij daarin. Het is mijn liefde die ik mag voelen, beleven en geven. Wat ik natuurlijk soms mis is de wederkerigheid: ik vergeef jou en jij dus mij. Maar als ik dat als waarheid neem, blijft er altijd een stuk onvervuld verlangen.

Ik liep op 14-jarige leeftijd van huis weg omdat ik me niet aan de regels van thuis wilde houden. Mijn vader zei in een boos moment dat als ik mij niet aan de regels houd ik dan maar moest gaan. En ik vond dat eigenlijk wel een logisch idee. Maar ik heb altijd van mijn ouders gehouden en ik heb nooit gedacht dat zij niet van mij houden. Ik was toen vooral een product van de Nederlandse samenleving. In elke opvoeding is er een moment dat een kind geen kind meer is, maar een eigen ruimte zal claimen, een gelijkwaardig mens wordt. In het geval van mijn ouders hebben we nooit de zielsverwijdering ervaren.”

Liefde en naastenliefde

“Liefde is een fenomeen met zoveel verschijningsvormen. Ik zeg niet per se dat ik een geliefde heb, maar eerder: ik heb heel veel liefde. Het is fantastisch om geliefd te worden door je kinderen, om een fijne vriendenkring te hebben, een zielsverwant, een levenspartner. Maar mijn rode draad in het leven is de hang naar vrijheid en zelfbeschikking.

Sylvana Simons
Sylvana Simons: 'Ik zeg niet per se dat ik een geliefde heb, maar eerder: ik heb heel veel liefde'© Enis Odaci

Niet alles hangt bij mij van liefde af. Ik wil de credits voor wat ik bereik, want ik draag net zo goed de schuld voor wat ik verkeerd heb gedaan. Op het moment dat je niet afhankelijk bent van de liefde van anderen, is dat enorm bevrijdend en dat maakt me gelukkig. Juist dan ben je in staat tot naastenliefde. Want zolang de liefde een onvervuld verlangen is, een gat in je leven, heb je ook niets om uit te putten om weg te geven. Naar analogie van het Afrikaanse spreekwoord: ‘Pas op voor de naakte man die jou een shirt aanbiedt’. Dus je zult jezelf moeten laden met liefde en dat kan alleen als je in staat bent om jezelf en om anderen te vergeven. Ik geloof dat alles begint – alle goddelijkheid, alle schoonheid – bij onszelf.”

Inspiratie en roofbouw

“Mijn moeder is altijd een grote inspiratiebron geweest voor mij, omdat zij mij het voorbeeld heeft gegeven van veelzijdig vrouw zijn. Ik ben opgegroeid met iemand die leergierig is, altijd in ontwikkeling, verzorgd, stijlvol en zorgzaam. Ik heb niet alles van haar overgenomen, maar er zat een vanzelfsprekendheid in de dingen die mijn moeder liet zien. De vanzelfsprekendheid van het naar werk gaan was in de jaren zeventig, in een witte omgeving, uitzonderlijk. Ik at dagelijks tussen de middag bij vriendinnen thuis, want hun moeders waren wel thuis. Het was geen optie om niet te werken. Ik raak ook enorm geïnspireerd door alles wat met de toekomst te maken heeft; jonge mensen, innovaties, nieuwe inzichten uit de wetenschap. De gedachte dat je verder kunt en dingen beter kunt maken.

Inhoudelijk is mijn mediaverleden een gesloten hoofdstuk, maar in praktische zin maak ik er gebruik van. Ik spreek natuurlijk veel in het openbaar, het gaat nog steeds over representatie. Maar wat ik nu doe zie ik niet als werk, maar iets dat ik leef. Mijn politieke activiteit staat inhoudelijk dichter bij wie ik als mens ben en waar ik voor sta, terwijl presentator zijn uiteindelijk toch een baan is. In de media was er geen ruimte voor all of me, nu valt dat geheel samen. Ik kan nu mijn mening geven, ik kan mijn gedachten delen, ik neem die ruimte en dat voelt fijn.

Op het moment dat je niet afhankelijk bent van de liefde van anderen, is dat enorm bevrijdend en dat maakt me gelukkig. Juist dan ben je in staat tot naastenliefde’

sylvana simons

Mijn lichaam gaf onlangs heel concreet aan dat het te veel was. Ik spreek nu eenmaal snel mijn reserves aan. Op het moment dat er een uitdaging is kijk ik of ik het er nog even bij kan doen. Dat is uiteindelijk een onwerkbare houding. De afgelopen tijd heb ik daarom geïnvesteerd in een team van goede mensen om mij heen die mij werk uit handen nemen. Ik zou heel graag weer willen verdwijnen in een boek.”

Wat is je heilig?

“Vrijheid! Vrijheid van denken, van zijn en van doen. Het is misschien wel een van de meest urgente thema’s van deze tijd. Het is zo sterk in mijn leven aanwezig. Misschien moet ik wel verder terug in mijn geschiedenis, omdat ik uit een lijn van sterke, rebelse vrouwen kom. Ik ben in 1971 geboren en in 1975 werd Suriname onafhankelijk en van kinds af aan heeft het mij gefascineerd dat ik in Nederland was. Ik stelde daar veel vragen over en mijn drang naar vrijheid zou dus zomaar met mijn voorouders te maken kunnen hebben.”

Sylvana Simons (Paramaribo, 1971) richtte in december 2016 de partij Artikel 1 op en zij was lijsttrekker bij de Tweede Kamerverkiezingen 2017. De partij heet sinds oktober 2017 BIJ1. Eerder was zij kort aangesloten bij Denk. Sylvana Simons was eerder danseres, vj bij TMF en presentatrice van televisie- en radioprogramma's bij SBS, RTL en de NPS. Behalve lifestylecoach is zij nu antiracismestrijdster. In maart 2018 werd zij gekozen tot raadslid in Amsterdam, wat ze tot november 2020 bleef.