In het licht gezet

Sta op! – Een morgen ongedacht,
Gods dag is aangebroken,
er is in één bewogen nacht
een nieuwe lente ontloken.
Het leven brak door aarde en steen,
uit alle wonderen om u heen
spreekt, dat God heeft gesproken.

Hij heeft gezegd: Gij mens, kom uit,
open uw dode oren;
kom uit het graf dat u omsluit,
kom uit en word geboren!
Toen heeft zich in het vroegste licht
de nieuwe Adam opgericht,
ons allen lang tevoren.

Al wat ten dode was gedoemd
Mag nu de hoop herwinnen;
bloemen en vogels, – alles roemt
Hem als in den beginne.
Keerde de Heer der schepping weer,
dan is het tevergeefs niet meer
te bloeien en te minnen.

Sta op! – Hij gaat al voor ons uit,
de schoot van ’t graf ontkomen.
De morgen is vol nieuw geluid, –
werp af uw boze dromen.
Waar Hij, ons hoofd, is voorgegaan,
is voor het lichaam nu vrij baan
Naar een bestaan volkomen.

Ad den Besten (1923 - 2015), lied 630 uit Liedboek, zingen en bidden in huis en kerk, Zoetermeer, 2013.

Een poëziekenner ben ik niet. Mijn aandacht concentreert zich op beeldende kunst, muziek en bouwkunst. Maar het kerkelijk Liedboek is voor mij een rijke bron van goede teksten. Zo is dit lied van Ad den Besten mij erg dierbaar; het zingt ook heel goed. Ik ben iemand die sterk leeft vanuit de opstanding van Christus en alle gevolgen die dat heeft gehad.

Het offer van Christus, de overwinning op de dood zet alles in een ander licht. Vanuit dat licht mag ik het bestaan vieren en, als er reden is om bedroefd te zijn, bemoedigd worden. Als je ten volle laat doordringen wat het lied allemaal zegt, dan is het eigenlijk de omgekeerde wereld hè. Want als je niet gelooft in de opstanding, dan heeft de dood het laatste woord. En dan zal God oordelen over het leven. Maar Christus heeft de deur geopend en daardoor straalt het licht naar binnen. Ik ben blij met dat geloof, dat ik altijd heb gehad.

Ik heb dat sterk gevoeld toen ik op kunstacademie Minerva zat. Steeds meer studenten namen afstand van het geloof – dat zat in de jaren zestig in de lucht – maar ik had iets te melden over God. Ik ben het gesprek daarover altijd aangegaan, en nog steeds. Ik zie dat als een opdracht.

Steeds meer studenten namen afstand van het geloof – dat zat in de jaren zestig in de lucht – maar ik had iets te melden over God. Ik ben het gesprek daarover altijd aangegaan, en nog steeds. Ik zie dat als een opdracht

Henk Helmantel

Mijn grote respect voor de schepping en de Schepper spreekt, denk ik, wel uit mijn werk. Ik hoor mensen die naar mijn stillevens en kerkinterieurs kijken, regelmatig zeggen: je ziet dat hier iemand aan het werk is die religieus is. Nu vind ik religieus een wat te algemeen begrip, ik zou liever christelijk zeggen, maar verder hebben ze gelijk.

God heeft de schepping met zorg gemaakt, met grote aandacht. De boom die daar staat – dat is wat. Een berg, een beest, een vis, de zee – het is niet niks. De schepping is onvoorstelbaar rijk. Dat respect wil ik ook graag leggen in de dingen die ik schilder. Daarom heb ik veel aandacht voor compositie en voor de werking van het licht. De sfeer moet er een zijn van harmonie, zodat het oog zegt: ja, het klopt.

Ik weet ook wel dat je je als kunstenaar heel anders kunt uiten. Je kunt ook reageren op wat er in de wereld gebeurt, op alle ellende die er is. Dat heeft ook zijn plek. Maar daarvoor moet je het talent hebben – en het karakter. Ik denk dat het mij niet past. Bij mij past schoonheid, harmonie. Mensen hebben ook behoefte aan contemplatie, verdieping en stilte. Ze vinden dat in mijn werk. Ik vind dat een eer, en ik denk dat God er ook mee geëerd wordt.

Door het opstandingsgeloof kijk ik anders tegen de wereld aan. Omdat ik weet van de doorbraak van Godswege. Ik weet dat het goed komt, ondanks alles in de wereld wat soms ook op het tegendeel wijst. Zou ik een heel ander mens zijn als ik niet geloofde? Zou ik anders schilderen? Het zou kunnen. Ik erken dat er een verband is: het licht van Pasen is de bron van mijn bestaan en vandaaruit leef en werk ik.

Bij mij past schoonheid, harmonie. Mensen hebben ook behoefte aan contemplatie, verdieping en stilte. Ze vinden dat in mijn werk

Henk Helmantel

Het licht in mijn werk heeft daardoor een extra dimensie. Maar ik zal een kerkinterieur bijvoorbeeld niet in dat lichtschijnsel zetten; dan krijg je een overdosering aan symboliek waardoor je net de plank misslaat. Je moet niet overdrijven.

Het natuurlijke licht is al zó vol van betekenis, dat is voor mij genoeg. Het licht deugt. Het gras en de bomen deugen. Het is de rijkdom van de dingen die ik schilder: die pruimen daar, de citroenen. Die schoonheid valt ons soms helemaal niet meer op. Door er stillevens van te maken, haal ik ze uit hun dagelijkse werkelijkheid en worden ze in het licht gezet.

Aanbieding

42 verhalen uit de reeks Dichterbij zijn gebundeld in het boek Ik rende met mijn oma door de mist.

Nieuwe abonnees op Volzin ontvangen een gratis exemplaar van het boek. Bestaande abonnees van Volzin ontvangen €2,50 korting op de winkelprijs.

Stuur een mail naar redactie@volzin.nu als u bestaand abonnee bent en dan organiseren wij de verzending.