Het was rabbijn Lody van de Kamp die, in een column voor De Kanttekening, de brief onder de aandacht bracht. Hiermee discrimineert de gemeente Amsterdam volgens hem moslims. Want waarom hebben de kerken en synagogen niet eenzelfde brief gekregen?

Diverse moskeeën reageerden vervolgens furieus. De Blauwe Moskee sprak van een ‘absurd’ en ‘verwerpelijk’ idee. Burgemeester Femke Halsema beet terug met de aantijging dat de moskeeën polarisatie kiezen boven gesprek. Volgens haar zouden in een later stadium ook andere religieuze groepen worden uitgenodigd de verklaring te ondertekenen.

De bijeenkomst van maandag ging niet door. Er waren teveel afzeggingen. Wel vraagt Sheher Khan (DENK) een debat aan in de Amsterdamse gemeenteraad. Hoe heeft dit immers zó mis kunnen gaan? Khan staat zeer kritisch tegenover deze actie van Halsema.

Moskeeën reageerden verrast, terwijl de gemeente beweert dat ze zelf het initiatief hadden genomen om iets met lhbt te doen. Hoe zit dit? Wie heeft er naar jouw indruk gelijk?

“Mijn indruk tot nu toe is dat de moskeebestuurders zijn verrast. Het klopt dat er een activiteit gepland stond om de lhbti-gemeenschap uit te lichten (en de volgende keer een andere minderheidsgroep), maar tegelijkertijd wilden de moskeebestuurders de steunverklaring breed aanvliegen. Dus met andere geloofsgemeenschappen. Maar op 10 oktober verzocht de burgemeester hen om toch eerst de steunverklaring te ondertekenen. De tekst daarvan, al vooraf ingevuld, ontvingen ze op 12 oktober. De bestuurders vinden dat ze hiermee in een hoek worden geduwd. Dat deel ik. De burgemeester had zorgvuldiger moeten zijn, door de steunverklaring niet op te dringen, en gelijkwaardiger, door in gezamenlijkheid de verklaring op te stellen.”

De brief stelt dat sommige daders zich beroepen op hun geloof. Is dat, naast het feit dat alleen moslims zijn aangeschreven, het tere punt wat deze verklaring betreft?

“Dat is een totale miskenning van de positieve kracht van religie: het geloof vormt juist een bolwerk tegen onwenselijk gedrag. Het zorgt er juist voor dat veel jongeren zich normaal gedragen op de straat. Als eerst alleen moskeebestuurders een dergelijke steunverklaring zouden ondertekenen, zouden ze indirect erkennen dat hun geloof zorgt voor onwenselijk gedrag jegens de lhbtiq+-gemeenschap. Ik begrijp goed waarom ze dat verwerpen. De (hyper)masculiene straatcultuur is de hoofdoorzaak van onwenselijk gedrag.”

Overschrijdt de overheid hier de grens tussen kerk en staat? Of mag je als gemeente best iets van religies vragen als het om veiligheid voor lhbtiq+'ers gaat?

“Van in gezamenlijkheid optreden gaat veel kracht uit. Maar dan moet het wel op gelijkwaardige basis gebeuren. Een overheid moet uiterst terughoudend zijn om religieuze organisaties verzoeken om ideologische standpunten in te nemen. Een betere oplossing zou zijn geweest religieuze organisaties vanuit hun eigen levensbeschouwelijke visies oplossingen te laten bedenken, hoe we tot een verdraagzame samenleving kunnen komen. En dan te kijken waar ze elkaar kunnen vinden.”

Als de gemeente islamitische lhbtiq+’ers echt wil helpen, wat kan ze dan het beste doen? En wat juist niet?

“De gemeente moet zorgen dat iedereen zich vrij kan voelen. Dat je gevrijwaard bent van onderdrukking en uitsluiting en dat je kan zijn wie je wil zijn. Daarnaast hebben islamitische gemeenschappen op grond van de geloofsvrijheid het recht om andere opvattingen erop na te houden over seksuele moraliteit. Dat mag echter geen vrijbrief zijn om te discrimineren – wie dan ook. Deze regels moeten meer gaan leven in de praktijk.

Wat de gemeente echter niet moet doen, is om je eigen normatieve opvattingen proberen op te leggen aan religieuze gemeenschappen, want dan sluiten de rijen en krimpt de ademruimte voor de groepen die je probeert te helpen. De treurige realiteit is echter dat we in Nederland lippendienst bewijzen aan discriminatiebestrijding, getuige de armzalige overheidsfinanciering ervan. We zijn meer bezig om discriminatie van ons weg te projecteren op etnische minderheden of op een ‘vreemde’ religie als de islam.”