Mijn kinderen vinden het een leuk spel, schaduwtikkertje. Als de tikker je schaduw aantikt, ben je af en bevries je op je plek. Je mag weer meedoen als iemand anders je schaduw weer aantikt. Zij en andere kinderen kunnen nog lol beleven aan hun schaduw door op elkaars schaduw te gaan staan. Maar als volwassenen geconfronteerd worden met hun schaduw kan dat knap lastig zijn. 

In het echte leven gebeurt het namelijk ook dat iemand jouw schaduw aanraakt. Hiermee bedoel ik de delen van jezelf die je liever niet onder ogen komt: gevoelens van schaamte, schuld, verdriet, boosheid, arrogantie of zelfs haat. Vaak stoppen we die delen weg en doen we onbewust ons best om ze niet meer onder ogen te hoeven komen. Tot het moment dat iemand anders iets doet waardoor je geconfronteerd wordt met de kant in jezelf die je hoopte niet te hebben, je schaduw.

Wat als de ander door zijn gedrag slechts jouw schaduw even in het licht zette?

madelief brok

Als dit gebeurt, is vaak de primaire reactie: boos worden of net als bij schaduwtikkertje tijdelijk bevriezen of helemaal niet meer meedoen en in een hoekje wegkruipen. Het wordt een conflict of het contact met de ander verdwijnt helemaal. En dan is dit elfde gebod belangrijk: Gij zult naar uw schaduw kijken. Probeer te zien en te voelen wat er daadwerkelijk gebeurt in jezelf. Wat als de ander door zijn gedrag slechts jouw schaduw even in het licht zette? Wat als dat wat de ander zei of deed iets in jou raakte dat eigenlijk vooral pijn deed?

In mijn gemeenschap hadden we in de Vredesweek een dialoog over vrede. Ondanks de grote oorlogen en het gebrek aan vrede in de wereld vertelden bijna alle deelnemers over een ervaring met conflict en vrede in henzelf. Vrede in jezelf ontstaat bij alle deelnemers juist als ze durven te kijken en te voelen wat er in henzelf gebeurt op het moment dat ze geconfronteerd worden met hun eigen schaduw. Dit is vaak een proces van vallen en opstaan.

Je schaduw onder ogen zien is niet makkelijk, je komt waarschijnlijk weerstand, onvermogen of lamlendigheid tegen

madelief brok

Je schaduw onder ogen zien is niet makkelijk, je komt waarschijnlijk weerstand, onvermogen of lamlendigheid tegen. Samen droomden we over een ideale vreedzame wereld. We droomden dat we allemaal zouden kunnen zien en ervaren, hoe moeilijk dat ook is, dat conflict vaak voortkomt uit geraaktheid. Iemand staat vaak onbewust en onbedoeld even op jouw schaduw.  Gij zult naar uw schaduw kijken is een spirituele oefening die nooit stopt. Elke keer weer proberen niet naar de ander te kijken maar naar jezelf, naar je eigen schaduw. Moeite doen en jezelf laten zien en dan zeggen: dankjewel dat je op mijn schaduw stond. Heel graag wil ik weer meedoen. Tikkie, jij bent hem.

Madelief Brok is docent, theatermaker en in opleiding tot Remonstrants predikant. Ze is inspirator bij de Woudkapel in Bilthoven, een afdeling van Vrijzinnigen Nederland.