Wie, net als ik, de liefde verkondigt kan rekenen op misverstanden. Vooral het misverstand dat liefde soft is. Het misverstand waarmee ik onlangs werd geconfronteerd via een mail na een kerkdienst, waarin ik de Liefde tot God verklaarde. De mail van een jonge man: “Ik zit juist vol met woede! Ik ben enorm begaan met het klimaat en hoe wij als mensen de wereld naar de knoppen helpen. In de aanloop naar de kerst stemde alle reclame voor bijvoorbeeld het eten van vlees of extravagante cadeaus mij droevig. Blijkbaar is kerst een feest geworden waarbij het ruïneren van de planeet vermomd gaat als gezelligheid. Het is dan een kleine stap om me te ergeren aan alles en iedereen die hier in meegaat (inclusief mezelf). Moet ik dan mijn zorgen over het klimaat in mijzelf vernietigen om anderen lief te hebben?”

Mijn antwoord luidde: natuurlijk niet! Liefhebben betekent niet dat je iedereen spaart. Dat je moet zwijgen als je misstanden ziet. Dat je omwille van de lieve vrede je monddood laat maken. Integendeel, liefde is je stem verheffen. Woedend je stem verheffen als het moet. Juist omdat jou iets ter harte gaat.

Integendeel, liefde is je stem verheffen. Woedend je stem verheffen als het moet. Juist omdat jou iets ter harte gaat

wim jansen

Wie de Johan Huizinga-lezing van David Van Reybrouck heeft meegekregen, zal ook iets van de woede van deze jongeman voelen opkomen. Deze lezing is werkelijk een monument van verholen, beschaafde woede jegens de gulzige cultuur waarin wij leven. Op indrukwekkende wijze staat Van Reybrouck stil bij de manier waarop de mensheid momenteel toekomstige generaties plundert en verknecht. Kolonisatie van de toekomst, noemt hij het. Het geweld beperkt zich bovendien niet alleen tot mensen, maar treft al het leven op aarde. Niet voor niets roept hij op tot burgerlijke ongehoorzaamheid, zolang de regeringen weigeren om ernst te maken met het klimaatprobleem en het structureel laten uitsterven van unieke levensvormen.

Over burgerlijke ongehoorzaamheid gesproken, of liever, het ontbreken daarvan: wat te denken van de dociliteit bij zoveel mensen? De kritiekloosheid waarmee, bijvoorbeeld, de coronamaatregelen werden opgevolgd en verabsoluteerd. Vertel de mensheid dat het gezond is om een bananenschil aan je kont te hangen – huur een paar toonaangevende influencers in om het verhaal bij Op1 talloze malen te herhalen – en binnen de kortste keren loopt iedereen met een bananenschil aan zijn kont.   

Woede is dus geen tegenstelling van liefde, maar kan er de vrucht van zijn. De onvermijdelijke consequentie. Het is ook logisch

wim jansen

Als er iemand is die woede voelt ben ik het wel. In de loop van mijn leven weet ik mij steeds meer tot liefde getransformeerd. Toch maakt dat gegeven mij niet milder. Integendeel, ik ben steeds woedender en heb steeds meer de neiging mijn stem te verheffen. Zelfs nu ik binnen afzienbare tijd de dood onder ogen zal zien voel ik de oude woede uit mijn jeugd herleven: Rage against the machine!

Het is woede uit liefde. Liefde voor onze kleinkinderen aan wie de toekomst wordt ontstolen. Liefde voor de kwetsbare aarde, die nu al generaties lang wordt uitgebuit. Liefde voor schoonheid, die op zoveel plaatsen in de wereld om zeep is geholpen, opgeslokt door lelijkheid. Liefde voor al wat en ieder die weerloos is en wordt aangerand door de domheid. En we kunnen zo nog wel even doorgaan.

Met het ouder worden en de voorbereiding op de dood maakt dit alles me alleen maar woedender.

Woede is dus geen tegenstelling van liefde, maar kan er de vrucht van zijn. De onvermijdelijke consequentie. Het is ook logisch. Liefde is niet soft maar een vuur. Een vlammenzee, zegt het Hooglied. Zo gezien is woede de spits van de vlam. En dus juist een teken van liefde. 

Een prachtig voorbeeld daarvan zien we in het bekende verhaal van Jezus’ tempelreiniging. De ontheiliging van het heilige maakt ook in deze zachtmoedige rabbi een ongekende woede los. Een woede die voortkomt uit liefde voor de dingen van God.

Het is woede uit liefde.
Het is tegelijk woede in liefde.

Wim Jansen is theoloog, schrijver en dichter. Recent verscheen zijn boek ‘Brandend verlangen – om op te gaan in God/Liefde’. Voor meer info: www.wimjansen.nu.