Jan-Willem Wits is columnist bij onder andere het Nederlands Dagblad en commentator bij NPO Radio 1. Bij Wits gaat het bij communiceren vooral om het neerzetten van een goed verhaal. Een goed verhaal boeit en bindt mensen en brengt hen in beweging.

Wat voor een lezer bent u?

'Ik ben een echte multilezer, van literatuur tot non-profitboeken, (veel) biografieën en theologische en filosofische boeken. Ik lees ook altijd meerdere boeken tegelijk. Een bisschop waarmee ik vroeger veel werkte, had altijd drie soorten boeken op zijn tafel liggen: een theologisch boek, een geschiedenisboek en een roman. Ik heb dat altijd als prachtige ‘leeswijzer’ onthouden.'

Wat zegt uw boekenkast over u?

'Mijn boekenkast is de spiegel van mijn leven. Ik ben veel verhuisd en dozen met boeken die overal mee naartoe gingen, vormen de rode draad door mijn levensgeschiedenis. Wanneer mijn boeken weer in de kast staan, ben ik thuis! Steeds wanneer ik probeer om de hoeveelheid boeken in mijn kast of op de ‘to read’-lijst terug te brengen, gaat het toch weer mis. De verstandige(r) keuze om op digitaal over te gaan, is aan mij niet besteed.'

Kijkend naar uw werkzaamheden, welk boek heeft u het meest beïnvloed?

'De Bijbel, met name het Oude Testament, en Philosophical Investigations van Ludwig Wittgenstein. Door mijn studie theologie heb ik echt geleerd wat ‘close reading’ is. Iedere letter telt in het Oude Testament. Er zijn felle discussies uitgevochten en zelfs kerkscheuringen ontstaan over de juiste uitleg van bepaalde woorden en passages. Moderne data-analyses hebben aangetoond dat het Oude Testament nog veel diepere lagen en structuren bevat dan ooit is vermoed. De Bijbel is een soort literaire piramide van een ongekende schoonheid en vernuft. Ook wanneer je helemaal niets gelooft, zou je de Bijbel moeten lezen.

Wittgenstein heeft mij het belang van taal leren ontdekken. Wanneer twee mensen tegen elkaar ‘Ik hou van jou’ zeggen, denken ze dat ze hetzelfde bedoelen maar weten ze eigenlijk wat het woord ‘liefde’ voor de ander betekent? Laat staan wanneer we God ter sprake brengen. ‘Words are Deeds’, een motto van Wittgenstein, is de naam van mijn bedrijf. Het drukt uit dat taal veel meer is dan de beschrijving van de werkelijkheid en zelf ook een werkelijkheid voortbrengt. Tegen die achtergrond ga je ook het begin van het Johannes-evangelie anders en beter begrijpen.'

Welk levensbeschouwelijk boek in uw boekenkast verdient volgens u zeker een prijs?

'Het voordeel van levensbeschouwelijke boeken is dat ze (bijna) nooit verouderen. Dus ik zou zeggen: alle werken van Augustinus! Een niet typisch levensbeschouwelijk boek maar wel een boek over een uitgesproken levensbeschouwelijk thema is A Biography of Loneliness (2019) van Fay Bound Alberti. Dit boek verdient echt een prijs! Zeker na corona is eenzaamheid een van de meest fascinerende onderwerpen, ook voor theologen en filosofen. Volgens sommigen is eenzaamheid de grootste volksziekte van onze tijd. Maar er is ook een traditie van kluizenaars en Godzoekers, kunstenaars en filosofen waarin eenzaamheid juist als bron van inspiratie en reflectie wordt omarmd. Dat onderstreept weer wat Wittgenstein zegt: hetzelfde woord kan voor mensen een volstrekt andere betekenis hebben.'

Leest u boeken voor u gaat slapen?

'Ja, op mijn nachtkastje liggen momenteel De Onzichtbaren van Roy Jacobsen, De Bourgondiërs van Bart van Loo, Het eiland van Koos Terpstra en Heerschappij van Tom Holland. De vakantie staat voor de deur en dan ben ik altijd overambitieus. Mijn kleren en andere spullen heb ik binnen een uur op een stapel en in de koffer gelegd. Maar de keuze voor de boeken die ik meeneem, is ieder jaar weer een zenuwslopende aangelegenheid.'