In de Volzin podcast Groetjes uit Shambhala ontrafelen hoogleraar Paul van der Velde en theoloog Jonas Slaats - met een kritische blik en een gezonde dosis humor - verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit en esoterie. In deze aflevering is Arjan Sterken te gast voor een diepgaand gesprek over ‘de samenzweving’, het idee dat er een groeiende band bestaat tussen spiritualiteit, wellness en samenzweringstheorieën.

Beluister het gesprek

De laatste twee jaar geraakte de term ‘de samenzweving’ steeds meer ingeburgerd. Het is een equivalent van het Engelse ‘conspirituality’ en verwijst naar een groeiende overlap tussen de wereld van spiritualiteit, wellness, verzet tegen de covidvaccins en het aanhangen van samenzweringstheorieën. Maar is zo’n term wel op zijn plaats? Gooit die niet te veel verschillende denkwijzen op een hoop? En creëert zo’n term geen gevaarlijk wij-zij-denken?

Arjan Sterken© Ted van Aanholt

Om dit soort vraagstukken te bespreken, zaten Paul en Jonas deze keer samen met onderzoeker Arjan Sterken. Al menige jaren verdiept Arjan zich moderne mythologische teksten over monsters en aliens, new age spiritualiteit en nieuwe religieuze bewegingen. Het werd een erg rijke uitwisseling over mogelijke verklaringen voor de argwaan rond coronabestrijding in sommige spirituele kringen, over antisemitische legenden als voorlopers van Qanon, over de rol van reële complotten en over oude vormen van extreemrechtse esoterie. Dat alles is namelijk van groot belang om de verschillende lagen van ons thema te achterhalen.