Terwijl ik met Lyle Muns praat, voel ik zijn passie voor het werk dat hij doet. Hij spreekt met grote handgebaren, verheft zijn stem wanneer het gaat om onderwerpen die hem na aan het hart liggen. Woordvoerder zijn en met de media praten, vindt hij een van de leukste dingen om te doen. Als voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) strijdt hij dit jaar voor de belangen van jonge mensen. Dat betekent actievoeren, maar ook met ministers en politici om de tafel.

Al is hij pas 27 jaar, Muns heeft een indrukwekkende activistische carrière achter de rug. Hij zette zich eerder in voor de Vlaamse Scholierenkoepel en als voorzitter van de GroenLinks-jongerenbeweging DWARS. Daarnaast heeft Muns een persoonlijk verhaal te vertellen. Een aantal jaar geleden kwam hij ‘uit de kast’ als sekswerker en recent deelde hij zijn verhaal over het hebben van HIV. Muns wil taboes doorbreken, zegt hij zelf. 

Waar is jouw maatschappelijke betrokkenheid ontstaan?

“Van kinds af aan volgde ik het nieuws en hadden we politieke discussies aan de keukentafel. Ik herinner me dat mijn moeder mij een keer meenam naar een demonstratie. Het was toentertijd de Irakoorlog, waar veel weerstand tegen was. Vanuit Limburg, we woonden in een klein plattelandsdorp, nam mijn moeder ons mee naar Amsterdam om mee te lopen in een massale demonstratie. Ik heb van huis uit een bewustzijn meegekregen voor wat er in mijn omgeving gebeurt.

In Nederland heerst heel erg het idee: wij zijn een sociale welvaartsstaat, een vrij land. Dat zelfbeeld zorgt ervoor dat we niet op een hele kritische manier kunnen kijken naar de diepe ongelijkheden die er nog altijd bestaan in onze samenleving

Lyle Muns

Toen ik zelf meer politiek actief werd, realiseerde ik me al snel dat we ons als jongeren moeten verenigen, elkaar moeten opzoeken. Dat is de enige manier om iets voor elkaar te krijgen.”

De onderwerpen waar jij je als activist mee bezighoudt zijn heel divers. Wat drijft jou?

“Wat mij het meest motiveert, waar ik mij helemaal voor wil inzetten, is kansengelijkheid. Ik wil alle vormen van ongelijkheid aan de kaak stellen. Ongelijkheid tussen generaties, discriminatie, ongelijkheid vanwege het beroep dat je doet, je seksuele geaardheid. In Nederland heerst heel erg het idee: wij zijn een sociale welvaartsstaat, een vrij land. Dat zelfbeeld zorgt ervoor dat we niet op een hele kritische manier kunnen kijken naar de diepe ongelijkheden die er nog altijd bestaan in onze samenleving. De toeslagenaffaire heeft ons daarin een spiegel voorgehouden. Die vertelt een ander verhaal over ons land.

Wat ik ook belangrijk vind is een stukje persoonlijke vrijheid. Dat hangt voor mij samen met het werk dat ik heb gedaan rond seksualiteit. Ik ben sekswerker geweest. Ik had de vrijheid om daarvoor te kiezen en kon er uiteindelijk ook voor uitkomen. Maar dat is wel een hele strijd geweest. Het was niet vanzelfsprekend. Seksualiteit is een van de meest persoonlijke dingen die er zijn, iedereen beleeft het op een andere manier. Het gekke is dat de samenleving juist hierin heel moraliserend en normerend wil optreden. Er zijn enorm veel oordelen en taboes rondom seksualiteit.”

Wat is jouw verhaal daarin?

“Als sekswerker kreeg ik een deel van de samenleving te zien dat veel mensen nooit te zien krijgen. Mijn klanten worstelden soms enorm met hun seksualiteit en konden daar niet over praten met hun partner, vrienden en familie. Gaandeweg kwam ik erachter hoeveel ik voor hen kon betekenen. Even los van dat ze het leuk vonden om seks met mij te hebben. Met mij kregen ze een vertrouwensband en durfden ze dingen te delen die ze met niemand anders konden delen. Dat heeft mijn ogen geopend voor het feit dat wij met veel meer onvrijheid leven dan we soms zelf durven toe te geven.

Seksualiteit is een van de meest persoonlijke dingen die er zijn, iedereen beleeft het op een andere manier. Het gekke is dat de samenleving juist hierin heel moraliserend en normerend wil optreden

lyle muns

Door het enorme taboe dat er op dit sekswerk heerst, is de politieke emancipatie van deze groep lastig. Ze durven niet altijd hun verhaal te delen. Er worden politieke keuzes over en voor sekswerkers gemaakt, zonder dat ze daarin een stem hebben. Dit geldt op een bepaalde manier ook voor studenten. Omdat zij nog geen groot netwerk hebben opgebouwd, nog geen tientallen jaren ervaring hebben, wordt hun ervaring ook vaak niet gehoord. Ik vind het enorm waardevol om, als ik het geluk heb om toch aan tafels te zitten waar ik mijn stem mag laten horen, vanuit mijn eigen ervaring te kunnen spreken.”

Je vertelt in dat activisme een heel persoonlijk verhaal. Hoe is dat voor jou?

“Ik heb het geluk gehad dat ik, in tegenstelling tot veel andere sekswerkers, uiteindelijk, na veel strijd, een omgeving had die mij wilde begrijpen. Een omgeving die mij wilde steunen. Daarnaast had ik al flink wat politieke ervaring opgedaan. Die twee factoren maakten het voor mij een stuk gemakkelijker dan voor andere mensen om de positie van voordvoerder in te nemen. Ik voel heel sterk: dit is een verhaal dat verteld móét worden. Niet alleen mijn verhaal, maar dat van andere sekswerkers. Ik vind het heel bijzonder dat ik op deze manier een kans heb gekregen om dit te kunnen betekenen voor mijn eigen community.”

Laten we het hebben over jouw ervaring als jonge activist. Wat betekent het voor jou om een activist te zijn?  

“Een activist trekt de gangbare norm in twijfel en durft vragen te stellen. Inhoudelijk, maar ook in de vorm. Toen ik actief was bij DWARS, de jongerenbeweging van GroenLinks, werd op een gegeven moment ontdekt dat de Starbucks geen belasting betaalde. Wij zijn toen gratis koffie gaan uitdelen voor vijf verschillende Starbucks vestigingen in Nederland. ‘Kom het maar bij ons halen,’ zeiden we, ‘want de Starbucks deugt niet.’

Lyle Muns
Ongeveer 2000 studenten voerden actie op het Malieveld voor afschaffing van het studieleenstelsel. Den Haag, 3 juni 2021.

Bij de LSVb vinden we: actievoeren zit op je escalatieladder. Je begint niet meteen met actievoeren. Je gaat eerst gesprekken voeren, brieven schrijven, in de Tweede Kamer kijken of je steun kunt vinden voor je plannen. Als dat allemaal niet lukt, dan ga je op zoek naar andere manieren om aandacht te trekken. Dan ga je over op actievoeren of staken. Als je iets wilt bereiken, hebben actie en beleidsbeïnvloeding elkaar nodig. Het is prachtig als je politiek draagvlak hebt voor wat jij wilt, maar wat doe je als het vastloopt? Dan heb je actie nodig om het weer los te krijgen, om politieke druk uit te oefenen, om media-aandacht te krijgen. En vervolgens ga je weer met ministers en politici om de tafel, om ervoor te zorgen dat je ideeën ook écht tot verandering leiden.”

Wat is typerend voor het activisme van jongeren van nu?

“Overal om mij heen zie ik hoe gemotiveerd jongeren zijn. Ze gaan niet bij de pakken neer zitten, maar zijn enthousiast om iets te doen. Wij zijn de generatie die opstaat. Een generatie die nieuwe thema’s op de agenda zet. Kijk bijvoorbeeld naar de klimaatcrisis. Dat is al jaren een onderwerp van gesprek in de politiek en bij oudere mensen, maar er werd niet uitgebreid op gemobiliseerd. Wat de scholieren hebben gedaan, niet alleen in Nederland maar in een wereldwijde beweging, is dat zij met miljoenen en miljoenen de straat op gingen. Dat is onvoorstelbaar. Er werd van onze generatie gezegd: die zitten alleen op sociale media, politiek interesseert ze niet, ze zijn alleen met zichzelf bezig. En juist die generatie, die gaat zich mobiliseren. Massaal. En voor een thema waarvan mensen ook nog eens zeiden: ‘Dit interesseert niemand, het is abstract, dat is alleen maar iets voor geitenwollensokkentypes’.

Er werd van onze generatie gezegd: die zitten alleen op sociale media, politiek interesseert ze niet, ze zijn alleen met zichzelf bezig. En juist die generatie, die gaat zich mobiliseren

LYLE MUNS

Je ziet dat er nieuwe vormen van ongelijkheid en nieuwe thema’s in de samenleving worden aangekaart. Onderwerpen waar de politiek veel te lang geen antwoord op heeft gegeven, die ze negeerden, niet bespreekbaar maakten, op de lange baan schoven. Jonge mensen zeggen nu: ‘Dit pikken we niet meer. Wij bepalen wat er op de politieke agenda hoort te staan. Raciale ongelijkheid, klimaatongelijkheid.’ Dit is ook wat de LSVb doet als het over studentenrechten gaat. We brengen studenten van over het hele land in beweging. Overal zien jongeren: er zijn geen betaalbare huizen, we kunnen geen vast contract krijgen, hebben torenhoge studieschulden. Het is geen florissant plaatje. We hebben dat misschien te lang over ons heen laten komen. Nu is het geduld op. De tijd van lief vragen is voorbij.”

Hoe blijf je optimistisch in al deze ongelijkheid?

“Ik kan mij voorstellen dat er veel jonge mensen zijn die denken: is er nog wel perspectief? Komt het nog goed? Of het goed komt, hangt gedeeltelijk van onszelf af. Van de mate waarin wij onszelf kunnen organiseren en welke thema’s wij op de agenda kunnen zetten.

Ik heb vertrouwen in onze generatie. We kunnen een verschil maken als we samenkomen en ons organiseren. Maar dan moeten we dat wel doen. Dat is onze opdracht

lyle muns

Politiek is een machtsstrijd. Er zijn verschillende partijen die aan de politiek trekken. De één wil de ene kant op, de ander een andere. Daarom kunnen beslissingen soms over en weer gaan, soms zet je een stap vooruit, soms zet je een stap achteruit in de politiek. Dan vragen mensen: ‘Het gaat niet alleen maar vooruit, dus waarom zou ik nog moeten trekken?’. Maar als jij niet meer trekt, dan doet de andere kant dat wél en gaat het helemaal fout. Daarom is het belangrijk dat we niet hopeloos worden. Want dan wordt de situatie pas echt hopeloos. Ik heb vertrouwen in onze generatie. We kunnen een verschil maken als we samenkomen en ons organiseren. Maar dan moeten we dat wel doen. Dat is onze opdracht.”

Eerder zei je: actie kan niet zonder beleidsbeïnvloeding. Kan actie ook niet zonder bezinning? 

“Er staat enorm veel druk op onze generatie. We moeten onze studie afronden zonder vertraging, een bijbaan hebben om te zorgen dat je studieschuld niet te hoog wordt. We moeten een stage lopen en een bestuursjaar doen, want met alleen een diploma maak je geen kans op de arbeidsmarkt. Waar is de ruimte voor persoonlijke bezinning?

Lyle Muns
Lyle Muns: 'Als de coronacrisis één ding heeft aangetoond, lijkt mij, is het dat je studententijd moet gaan om meer dan alleen je lessen volgen.'

Het afgelopen jaar is het mentale welzijn van jongeren een belangrijk thema geweest. We zijn op de feiten gedrukt dat online college geen goed alternatief is voor elke vorm van contact. We hebben elkaar keihard nodig, om er voor elkaar te zijn, met elkaar te zijn. In het onderwijs woedt de discussie: moeten we de digitalisering permanent doorzetten en hybride onderwijs gaan geven? Daar word ik niet gelukkig van. Als de coronacrisis één ding heeft aangetoond, lijkt mij, is het dat je studententijd moet gaan om meer dan alleen je lessen volgen. Het gaat ook over je persoonlijke ontwikkeling, de contacten die je met elkaar opbouwt, elkaar kunnen ondersteunen en bevragen. Dat is ook zingeving. Het is hoe je jouw identiteit vormt, leert wie je bent. Dat kun je heel moeilijk doen als je alleen maar naar een beeldscherm kijkt.”

Waar vind jij zelf zingeving?

“Voor mij zijn momenten van persoonlijke bezinning mijn vakanties. Mijn hart ligt in Latijns-Amerika. Daar ga ik op reis, in mijn eentje backpacken. Ik probeer dan echt lang te gaan, minimaal twee maanden, anders kom ik niet geheel tot rust. Als ik een lang jaar achter de rug heb, zijn dit de momenten waarop het allemaal komt neerdalen. Als ik in het midden van alle werkdruk zit is het door, door, door. Pas als ik daar afstand van kan nemen is er ruimte voor mijn gevoelens.

Politici beginnen de worstelingen van onze generatie te erkennen. Nu is het tijd dat die erkenning wordt omgezet in harde keuzes die onze perspectieven van studenten gaan verbeteren

LYLE MUNS

Ik vind het belangrijk om ook tijd te nemen voor mijn politieke en ideologische gedachtenvorming. Om een boek op te pakken, nieuwe perspectieven te ontdekken. In Latijns-Amerika word ik geconfronteerd met een veel scherpere ongelijkheid dan dat we hier in Nederland kennen. Dat helpt mij om dingen vanuit een groter perspectief te bekijken.”

Waar hoop je op voor de toekomst?

“Ik voel dat er dingen in verandering zijn. Kijk bijvoorbeeld naar studenten. Lang was het verhaal dat politici vertelden: de jongeren van nu zijn lui, ze moeten niet overdrijven, ze hebben de wereld aan hun voeten liggen. Het discours is veranderd. Politici beginnen de worstelingen van onze generatie te erkennen. Nu is het tijd dat die erkenning wordt omgezet in harde keuzes die onze perspectieven van studenten gaan verbeteren. Heel concreet? Het leenstelsel moet worden afgeschaft, jongeren moeten schuldenvrij kunnen studeren, er moet een ambitieus klimaatbeleid komen en meer ruimte voor jongeren op de woningmarkt. Structurele oplossingen voor jongeren zijn te vaak op de lange baan geschoven, het kan niet langer worden genegeerd. En als de politiek dat wel doet, dan hoop ik dat jongeren in opstand komen.”

Lyle Muns (Maastricht, 1994) verwierf bekendheid toen hij uit de kast kwam als sekswerker tijdens zijn voorzitterschap bij de Vlaamse Scholierenkoepel. Later verhuisde hij naar Amsterdam waar hij onder meer woordvoerder van PROUD (de Nederlandse vakbond voor sekswerkers) en voorzitter bij DWARS (de jongerenorganisatie van GroenLinks) was. Op dit moment is hij voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond.